İran’daki Sınıf Mücadelesini ve Genel Durumu Şekillendirmede Emperyalist Komploların Rolü
Trump’ın, Amerikan emperyalizminin İran’daki mevcut hükümete karşı izleyeceği politika hakkındaki açıklamaları oldukça çelişkilidir.
Bir yandan Hamaney’e, baskı ve katliama başvurursa İran’a saldırıp onu engelleyeceği tehdidinde bulunurken, diğer yandan rejim şiddetli baskı uygulayıp insanlar öldürüldüğünde diyor diğer yandan bir kısmının ezilerek öldürüldüğünü söylüyor.
Çelişkili açıklamalarının nedeni, farklı olasılık ve yüzdelere sahip çeşitli faktörlerin devreye girmesidir. Bunlardan bazıları şöyle sıralanabilir:
Birincisi, İranlı yetkililerin Trump’ın taleplerinin çoğunu, belki de tamamını müzakere edip kabul etme yönündeki mesajları ve bunun sonucunda Amerika’nın Hamaney ve Pasdaran ortaklarına katliamı gerçekleştirmeleri için yeşil ışık yakması. (1)
İkincisi – İran’daki mevcut ayaklanmanın koşulları nedeniyle Amerika’nın rejimi cezalandırmak için hızlı ve kararlı bir saldırı yapmaya hazır olmaması ve daha uygun bir anı beklemesi;
Üçüncüsü – Hamaney rejiminin devrilmesi için – sadece hükümetin cezalandırılması değil – daha kapsamlı planların varlığı; bu planlar bir yandan kitle hareketi içindeki çeşitli güçlerin dengesi ile uyumlu, diğer yandan ise iç güvenlik ve askeri güçlerin emperyalistlerin planına işbirliği yapmaya hazır hale getirilmesini amaçlamaktadır.
İslam Cumhuriyeti muhaliflerine yönelik Trump ve Amerikan emperyalizminin politikası
Mevcut hükümetin muhaliflerine yönelik Amerikan emperyalizminin politikaları da çelişkilidir ve net ve tutarlı bir politika sergilememektedir. Şimdiye kadar üç seçenek öne sürülmüştür: Monarşistler, Mücahitler ve Ulusal Cumhuriyetçi güçler.
Monarşistler- İsrail hükümeti
Birincisi – Bölgenin jandarması rolünü üstlenen ve Alman Cumhurbaşkanı’nın ifadesiyle mevcut emperyalist politikaların “kirli işlerini” yürüten Siyonist İsrail devleti, Reza Pahlavi, monarşistler ve SAVAK gibi gericileri ve paralı askerleri güçlendiriyor ve teokratik diktatörlüğün yerine monarşik bir diktatörlük kurmak için onları değiştirmeye çalışıyor. Suçlu İsrail hükümetinin politikasının, Amerikan emperyalizmi ve Batı Avrupa emperyalistlerinin politikalarına tabi olduğu ve onların kesin bilgisi ve koordinasyonu olmadan yürütülemeyeceği açıktır.
İlk noktaya gelince, Trump bugüne kadar Reza Pahlavi ile görüşmeye veya onu tanımaya istekli olmamıştır. Görünüşe göre, Reza Pahlavi’nin bir politikacı olmadığı ve yönetme yeteneğinden yoksun olduğu görüşündedir. (Bu görüş, Venezuela’daki Bayan Machado hakkında ifade edilen görüşe benzerdir).
Bu çok sağlam bir neden değildir. Amerikan emperyalizmi ve Avrupalı ortakları için, bazı durumlarda paralı askerlerinin ve uşaklarının dikte edilen politikaları uygulayabilme, istedikleri sistemi sürdürebilme ve durumu kendi lehlerine kontrol edebilme becerisine sahip olması önemlidir. (Bu, örneğin Reza Şah Pahlavi’nin durumunda önemliydi.) Ancak, egemenlikleri altındaki ülkelerdeki uşaklarının ve paralı askerlerinin Batılı emperyalist devletlerin politikacılarının yeteneklerine sahip olması temel bir öneme sahip değildir. Onlar, danışmanlar ve CIA paralı askerleri tarafından perde arkasından yönlendirilirler ve iradeleri ne kadar zayıf ve itaatkar olurlarsa, (Reza Khan, İngiliz emperyalizmi ve daha sonra Almanya için tüm gürültüsüne rağmen, tam bir uşak ve paralı askerdi.) o kadar iyidir. Önemli olan, halkın önemli bir kısmının şu anda Reza Pahlavi’yi isteyip istemediği ve paralı kapitalist sınıfın onun etrafında birleşip birleşmeyeceğidir.
Mücahitler- Cumhuriyetçi Partinin bir parçası
İkincisi – Cumhuriyetçi Parti ve Amerikan egemen sınıfının bazı kesimleri, görünüşte ya da gerçekten, Mücahitler örgütünü bir alternatif olarak güçlendirmeye inanıyor ve bu nedenle İran’da monarşik diktatörlük talep eden grupların iktidara gelmesine karşı çıkıyor.
Bu görüşün temelinde, -yüzeysel ve iş bölümüne veya komplo planının bölünmesine dayalı değilse-, Rıza Pehlevi iktidara getirilse bile, devrim anında merkezi bölgelerin halkının önemli bir bölümünü kendisine destek vermeye ikna edebilse bile, kırk yıllık, özellikle son on yıllık mücadeleler ve çeşitli sınıfların talepleri göz önüne alındığında, onu uzun süre iktidarda tutmanın zor olacağı gerçeği yatmaktadır. Bu nedenle, 1979 devrimi ve Şah’ın devrilmesinden sonraki üç yılda olduğu gibi, çalkantılı ve kargaşalı bir toplum öngörmektedirler. Bu, emperyalist sermayenin İran’a girmek için ihtiyaç duyduğu siyasi istikrara aykırı bir durumdur. Öte yandan, Mücahitler silahlı güçlere sahiptir ve yeni hükümette bir şekilde rol verilmezse, emperyalistlere otuz yıllık hizmetlerinin karşılığını talep edeceklerdir ve bu da bir iç savaşı tetikleyerek monarşinin devamını zorlaştırabilir.
Bu açıdan, monarşistleri yerlerine oturtmak, Mücahitleri pasifleştirmekten daha kolaydır.
Bağımsız ve (Bağlı) Cumhuriyetçiler – Trump Yönetimi
Üçüncüsü – Radio Free Europe/Radio Liberty (Farsça servisi) kıdemli danışmanı Ali Javanmardi, yayıncının ABD hükümetinin görüşlerini yansıttığını söyleyerek, Trump ve ABD yönetiminin politikasının ne askeri müdahale ne de Reza Pahlavi’nin seçilmesi ve eski monarşinin yeniden kurulması olduğunu belirtiyor.
O, seçimin İran halkına ait olduğu ve onların bir demokrasi kurup kendileri için ne istediklerini seçmeleri gerektiği görüşündedir. Javanmardi, Trump’ın görüşünün, cumhuriyetçi muhaliflerin bir koalisyon kurup iktidarı ele geçirmek için çabalayabilecekleri yönünde olduğunu söylüyor.
Voice of America’nın kıdemli danışmanının bakış açısına göre Trump ve Amerikan emperyalist hükümetinin politikası olan bu bölümü aşağıda daha ayrıntılı olarak ele alacağız, ancak şimdilik mevcut üç plana dayanarak, birincisi – İsrail – Reza Pahlavi, ikincisi – iktidardaki Amerikan Cumhuriyetçi Partisi’nin bir bölümü – Mücahitler ve üçüncüsü görünüşe göre Trump ve ABD hükümeti farklı kartlarla oynuyor.
Birincisi, Trump ve ABD hükümeti çeşitli seçeneklerle oynuyor ve günümüz politikacılarının deyimiyle “tüm yumurtaları aynı sepete koymak” veya “tek ata oynamak” istemiyorlar. Amerikan emperyalizmi, olayların gidişatını takip etmek ve rejim değişikliği ve yeni hükümetin kurulmasından sonra zafer şansı en yüksek ve riski en düşük olan kartı oynamak istiyor. (Ancak, bu kartlar arasında Reza Pahlavi’nin kartı diğerlerinden daha güçlü görünüyor. İsrail’in Siyonist hükümeti ve “Israel-International”, ‘Manoto’ ve “BBC” televizyon kanallarının, Trump yönetiminin önemli bir kısmının işbirliği olmadan ona bu kadar destek vermesi imkansızdır.)
İkincisi, Trump, Cumhuriyetçi muhaliflerin birleşip birleşemeyeceğini görmek, onların gerçek yeteneklerini ve yurt içindeki etki derecelerini tespit etmek istiyor. Öte yandan, İran’da demokrasi ve halk seçimlerinin kurulması konusunu manşetlerde tutmaya devam edecektir.
İran’da sözde demokrasi kurmak ve ekonomiyi emperyalistlere bağımlı hale getirmek
Şimdi, ABD hükümetinin sözcüsü olduğunu iddia eden bir televizyon kanalında Javanmard’ın bahsettiği seçeneğe dönelim.
Üçüncü durum – Trump ve ABD, İran’daki karmaşık koşullar ve sokaklarda veya grevde olan halk sınıfları arasında çatışan sınıf, ulusal ve diğer siyasi eğilimler nedeniyle, Rıza Pehlevi ve Mücahitleri iktidara getirme komplosunun stratejik olarak başarısız olacağına inanıyor. Bu, söz konusu iki gücün de uzun süre iktidarda kalamayacağı anlamına geliyor. Öte yandan, İran halkı ile bölgedeki diğer ülkelerin halkı arasında yapılan bir karşılaştırma, İran’daki koşulların tarihsel olarak özel olduğunu gösteriyor. Örneğin, Türkiye’de ve bölgedeki diğer bazı Arap ülkelerinde (Irak, Suriye ve Mısır, siyasi ve kitlesel mücadeleler nedeniyle İran’a tamamen benzemese de bir ölçüde benziyor) son yüz on yılda sadece bir devrim yaşanırken, İran’da ekonomik-siyasi yapının temelden değiştirilmesi ve dönüştürülmesi için birçok devrim ve hareket gerçekleşti. Bu nedenle ekonomik-siyasi yapının temel sorunlarına cevap vermeyen bir hükümet kurulmazsa, er ya da geç diğer hareketler ve devrimler tarafından ele geçirilecektir.
Bu nedenle, iç burjuva demokrasisi kurma politikası benimsemişlerdir. Emperyalistlerin elinde güçlü ekonomik dayanakların varlığı ve bazı Cumhuriyetçi muhaliflerin Batı eğilimleri göz önüne alındığında, Amerika ve Batı Avrupa emperyalistleri bu hükümetle fazla risk almadan ilişki kurabilir ve bu hükümeti kendilerine bağımlı hale getirebilirler. Şimdi gördüğümüz gibi, Vietnam gibi hükümetler böyle bir ilişkiye girmiş durumda; ya da Güney Amerika ülkeleri, sözde demokrasiye ve geçmişte devrimci ve solcu olan, silahlı çatışmalara girmiş partilerin yönetimine rağmen, hâlâ neoliberal emperyalist politikalar uyguluyorlar. Bunlar muhtemelen ABD emperyalizminin ve Batı Avrupa emperyalistlerinin İran’daki gelişmelerden faydalanma yollarıdır. Hangi politikanın ana politika olacağı ise er ya da geç belli olacaktır.
Hormoz Damavand
Ocak ayının ilk yarısı
1- Haberlere göre, 10 Ocak Cumartesi günü Devrim Muhafızları güçlerinin açtığı ateş sonucu 216 kişi öldü.
Bu güçlerin bir kısmının bir polis karakoluna düzenlenen saldırıda öldürüldüğü söyleniyor. İnternet ve yurt içi cep ve sabit telefonlar kesik durumda ve bu kesintinin amacı, çeşitli şehirlerdeki insanlar arasındaki iletişimi kesmek ve katliamın haber yapılmasını engelleyerek hem İran halkını hem de dünyayı bu olaydan habersiz tutmak olabilir. Daha doğru haberler ulaştığında, yazar bu bölümü güncelleyecektir.
Kaynak: https://mlmiran.blogspot.com/2026/01/6.html
