İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi, Marmara Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlalleri Raporu’nu (Ekim–Kasım–Aralık 2025) dernek binasında düzenlediği basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladı. Raporda, Marmara Bölgesi başta olmak üzere çok sayıda hapishanede sistematik hak ihlallerinin sürdüğü, sorunların çözümüne yönelik herhangi bir adım atılmadığı vurgulandı.
İHD İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu tarafından hazırlanan rapora göre, söz konusu üç aylık dönemde Marmara Bölgesi hapishanelerinden yapılan başvurular ve basın taraması yoluyla toplam 1326 hak ihlali tespit edildi. Bu ihlallerin 1013’ü doğrudan mahpus başvurularından, 313’ü ise basına yansıyan vakalardan oluştu.
Kapasite fazlası ve tecrit vurgusu
Raporda Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü verilerine de yer verildi. Buna göre, 2 Ocak 2026 itibarıyla Türkiye genelinde 403 hapishanede 402 bin 14 mahpus bulunurken, mevcut kapasitenin yaklaşık %31,68 oranında aşıldığı belirtildi. İHD, infaz düzenlemeleriyle mahpus sayısında azalma yaşanmasına rağmen kapasite fazlası sorununun devam ettiğine dikkat çekti.
En yaygın ihlaller
Raporda öne çıkan ihlal başlıkları şöyle sıralandı:
- 314 iletişim hakkı ihlali ve tecrit uygulaması,
- 283 işkence, kötü muamele ve onur kırıcı davranış,
- 168 sağlık hakkı ihlali,
- 153 yeterli ve sağlıklı beslenme hakkı ihlali,
- 62 adil yargılanma hakkı ve infazda eşitlik ilkesine aykırılık,
- 6 yaşam hakkına yönelik ihlal.
Ayrıca kadın, çocuk, yaşlı, LGBTİ+ ve hasta mahpusların başvurularında ayrımcılığın ve hak ihlallerinin daha ağır biçimde yaşandığı belirtildi.
Hasta mahpuslar ve ölüm vakaları
Basın taraması yoluyla tespit edilen vakalarda, farklı hapishanelerde hasta mahpus ölümleri, kelepçeli muayene dayatmaları, sağlık hizmetlerine erişimin engellenmesi ve açlık grevlerine yönelik müdahaleler yer aldı. Raporda, özellikle hasta mahpuslar bakımından yaşanan ihlallerin yaşam hakkını tehdit eder boyuta ulaştığı vurgulandı.
İHD’den çağrı
İHD İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu, raporun sadece kendilerine ulaşan sınırlı başvuruları kapsadığını, gerçek ihlal sayısının çok daha yüksek olduğunu belirterek yetkililere çağrıda bulundu. Açıklamada, ceza infazında insan hakları ve evrensel hukuk ilkelerinin esas alınması, tecrit uygulamalarına son verilmesi, hasta mahpusların serbest bırakılması ve hapishanelerde bağımsız denetim mekanizmalarının işletilmesi talep edildi.
İHD, raporun aynı zamanda mahpuslarla ve mahpus aileleriyle dayanışma çağrısı olduğunu vurguladı.
