İran’da ekonomik kriz nedeniyle başlayarak kısa sürede ülke geneline yayılan protestolar 42’nci gününe girerken, insan hakları örgütlerinin yayımladığı son raporlar ağır bilanço hakkında yeni veriler ortaya koydu.
İnsan hakları kuruluşu Human Rights Activists News Agency (HRANA), protestolara ilişkin son raporunda, rejim güçlerinin müdahaleleri sonucu en az 6 bin 961 kişinin hayatını kaybettiğini, 51 bin 465 kişinin gözaltına alındığını ve 11 bin 21 kişinin yaralandığını bildirdi. Rapora göre hayatını kaybedenlerin 6 bin 507’si protestocu, ölenler arasında 18 yaş altı 176 çocuk da bulunuyor. Aynı dönemde rejim güçlerinden 214 kişinin de yaşamını yitirdiği belirtildi.
HRANA ayrıca protestolara katılmadığı halde 62 sivilin öldürüldüğünü, 112 üniversite öğrencisinin gözaltına alındığını, 11 bin 480 kişinin sorgulanmak üzere resmi birimlere çağrıldığını ve 311 kişinin zorla itirafa zorlandığını açıkladı.
222 Kürdün kimliği doğrulandı
Kürdistan İnsan Hakları Ağı tarafından yayımlanan ayrı bir raporda ise protestolar sırasında rejim güçleri tarafından öldürülen 222 Kürdün kimliğinin doğrulandığı duyuruldu. Rapora göre yaşamını yitirenlerin Kirmanşah, Îlam, Tahran, Elborz, Loristan, Razavi Horasan, İsfahan, Hürmüzgan ve Huzistan gibi farklı kentlere kayıtlı olduğu belirtildi.
Ağ, rejim güçlerinin gösteriler sırasında ağır makineli silahlar kullandığını ve bazı olaylarda protestoculara doğrudan ateş açıldığını aktardı. Ayrıca cenazelerin ailelere teslim edilmesi karşılığında yüksek miktarda para talep edildiği, bazı ailelerin ise ölüm belgelerinde “yüksekten düşme” gibi ifadelerin yer alması için baskı gördüğü ifade edildi.
Protestolar ekonomik krizle başladı
İran’daki protestolar, 28 Aralık 2025’te Tahran Kapalı Çarşı esnafının yüksek enflasyon ve ulusal para birimi tümenin değer kaybına karşı greve gitmesiyle başladı. Kısa sürede ülke genelindeki eyaletlere yayılan eylemler, giderek rejim karşıtı protestolara dönüştü.
Son bir yılda para biriminin tarihi dip seviyelere gerilemesi, yüzde 40’a ulaşan enflasyon ve artan yaşam maliyetleri halkın alım gücünü ciddi biçimde düşürürken; yaptırımlar, ekonomik yönetim sorunları ve yolsuzluğun krizi derinleştirdiği değerlendiriliyor.
