DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, Adalet Bakanlığı’na Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanması ve bu kararların gerektirdiği yapısal reformlara ilişkin iki ayrı başlıkta yazılı soru önergesi sundu.
Aslan, ilk başlıkta AİHM Büyük Dairesi’nin 26 Eylül 2023 tarihli Yüksel Yalçınkaya/Türkiye kararına dikkat çekerek, mahkûmiyet dosyalarında ByLock verileri ile sendika ve dernek üyeliklerinin değerlendirilme biçiminin adil yargılanma hakkı, kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi ve örgütlenme özgürlüğü ihlallerine yol açtığını hatırlattı. Kararın sistematik sorunlara işaret ettiğini ve AİHM önünde yaklaşık 8 bin 500 benzer başvuru bulunduğunu belirtti.
OHAL/KHK döneminde ortaya çıkan mağduriyetlerin geniş kapsamlı olduğuna dikkat çeken Aslan, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 2025 tarihli kararları ve Avrupa Birliği Türkiye Raporu’ndaki verilerin de bu durumun sürdüğünü gösterdiğini ifade etti. Kamu görevinden çıkarılanlar, beraat edenler ya da takipsizlik kararı verilenlere rağmen görevine dönemeyenlerin durumunun net şekilde açıklanması gerektiğini vurguladı.
İkinci başlıkta ise Avrupa Konseyi’nin Oya Ataman grubu kapsamında Türkiye’de toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına ilişkin ihlalleri ele aldığını hatırlatan Aslan, bu alandaki sorunların 15 yılı aşkın süredir sürdüğünü ve 70’ten fazla kararı kapsadığını söyledi. 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun AİHM içtihadına uygun hale getirilmesi gerektiğini belirtti.
Bakanlar Komitesi’nin 2025 tarihli değerlendirmelerinde, göz yaşartıcı gaz ve müdahaleler, idari para cezaları, açılan soruşturmalar ve kötü muamelelere ilişkin ayrıntılı veri talep edildiğini de aktaran Aslan, Türkiye’nin bu yükümlülükler karşısında gerekli reformları hayata geçirmediğini savundu.
Aslan, Adalet Bakanlığı’na yönelttiği sorular arasında yeniden yargılama başvuruları, kamu görevine iade edilmeyen kişilerin sayısı, OHAL/KHK mağduriyetlerinin giderilmesine yönelik çalışmalar, 2911 sayılı kanunun AİHM içtihadına uyumu ve Bakanlar Komitesi’ne sunulan verilerin durumu gibi başlıkları sıraladı.
Açıklamada, AİHM kararlarının uygulanmasının yalnızca uluslararası yükümlülük değil, aynı zamanda “hak kayıplarının giderilmesi ve adalet duygusunun tesisi” açısından zorunlu olduğu vurgulandı.
